چرا ترامپ اعلام کرد حمله به ایران را لغو کرده است؟

به گزارش پایگاه خبری انرژی تایمز، شب گذشته، ۱۷ مه برابر با ۲۸ اردیبهشت، دونالد ترامپ با انتشار پیامی مدعی شد که به درخواست امارات، عربستان و قطر، حمله‌ای را که قرار بود امروز(۲۹ اردیبهشت) علیه ایران انجام شود، به تعویق انداخته است. اما نخستین پرسشی که باید مطرح شود این است: چرا ترامپ اساساً چنین توییتی منتشر کرد؟ وقتی هیچ زمان رسمی و قطعی برای حمله اعلام نشده بود، چه ضرورتی داشت که رئیس‌جمهور آمریکا شخصاً وارد میدان شود و خبر از تعویق حمله‌ای بدهد که افکار عمومی اساساً از آن اطلاعی نداشت؟ پاسخ را باید نه در میدان جنگ، بلکه در اقتصاد جست‌وجو کرد.

این توییت بیش از آنکه پیامی نظامی یا سیاسی باشد، تلاشی برای آرام‌کردن بازارهای مالی بود؛ بازاری که در روزهای اخیر به‌شدت تحت تأثیر احتمال درگیری و بسته‌ ماندن تنگه هرمز برای مدت طولانی تری قرار گرفته است. ادعای درخواست کشورهای عربی نیز، حتی اگر واقعی باشد، در درجه دوم اهمیت قرار دارد و نقش اصلی را تحولات اقتصادی ایفا می‌کند.

هسته مرکزی نظام سرمایه‌داری غرب، بازار اوراق بدهی و اوراق بهادار است؛ جایی که سرمایه‌های کلان در قالب اوراق تضمین‌شده دولتی گردش می‌کنند. آمریکا با بیش از ۳۰ هزار میلیارد دلار بدهی، بزرگ‌ترین بازار اوراق قرضه جهان را در اختیار دارد و هرگونه بی‌ثباتی سیاسی یا نظامی، مستقیماً این بازار را تحت فشار قرار می‌دهد. زمانی که دارندگان این اوراق احساس ناامنی کنند، شروع به فروش می‌کنند. در نتیجه، اوراق با قیمتی کمتر از ارزش اسمی معامله می‌شود و نرخ سود آن افزایش می‌یابد. بالا رفتن نرخ سود اوراق، در واقع نشانه کاهش اعتماد به آینده اقتصاد آمریکاست.

اوراق ده‌ساله آمریکا که مهم‌ترین شاخص این بازار محسوب می‌شود، شب گذشته از مرز حساس ۴.۵۰ درصد عبور کرد و به ۴.۶۲ درصد رسید؛ رقمی که از رکورد بحرانی سال گذشته نیز بالاتر است. سال گذشته نیز زمانی که این نرخ به محدوده ۴.۶۱ رسید، ترامپ ناچار شد مهم‌ترین سیاست اقتصادی خود، یعنی تعرفه‌گذاری گسترده بر واردات، را برای ۹۰ روز تعلیق کند تا بازار آرام شود. اما شب گذشته همزمان، قیمت نفت نیز به حدود ۱۱۲ دلار رسید؛ زیرا بازارها احتمال می‌دادند درگیری نظامی قریب‌الوقوع باشد و اختلال طولانی تری در تنگه هرمز رخ دهد. طبیعی بود که سرمایه‌گذاران برای حفظ دارایی خود، به سمت خرید نفت و فروش اوراق حرکت کنند.

در چنین شرایطی، ترامپ نیاز داشت پیش از آغاز هفته کاری بازارهای جهانی، یک سیگنال آرامش ارسال کند. به همین دلیل، با انتشار این توییت تلاش کرد این تصور را ایجاد کند که خطر جنگ فوری کاهش یافته است. در واقع، توییت ترامپ بیش از آنکه خطاب به ایران یا کشورهای منطقه باشد، خطاب به وال‌استریت و بازارهای مالی آمریکا بود. بنابراین، این پیام را نباید نشانه تغییر قطعی در تصمیمات نظامی آمریکا دانست. ترامپ نشان داده که در سیاست خارجی، بیش از هر چیز تابع شرایط لحظه‌ای و محاسبات اقتصادی است. همان‌گونه که ممکن است امروز از تعویق سخن بگوید، می‌تواند فردا تصمیمی کاملاً متفاوت اتخاذ کند./پایان